Hayatlara Umut Ol: Kan Bağışı İle İlgili Her Şey

Şu hayatta bir şeyler yapılacaksa karşılıksız yapılan insanı mutlu etmez mi? Hiç tanımadığınız bir insana kan bağışı yaparak mutlu olmak istemez misiniz? Hem kan bağışı yaparak kendi sağlığınıza da fayda sağlamış oluyorsunuz hem de karşı tarafı belki de ölümden kurtarmış oluyorsunuz.

Her yıl binlerce insan, bir kaza ya da hastalık sonucunda kan bulamadığı için hayatını kaybetmektedir. Buna karşın yapılan araştırmalar sonucunda ülkemizin nüfusunun sadece %1’lik kısmı kan bağışı yapmaktadır.

Vücudumuz kanı doğrudan üretemediği için dışarıdan almaya muhtaçtır. Bunu zaten biliyor olabilirsiniz. Ancak kan verirseniz düzenli bir şekilde sizin de daha sağlıklı olabileceğinizi biliyor muydunuz?

Kan Nedir? Kan Bağışı Neden Hayatidir?

Plazma ve hücrelerden oluşan kırmızı renkli bir sıvıdır, kan. Normal bir yetişkinde 5-6 litre kan bulunur. Bunun yaklaşık yarısı plazmadan diğer yarısı ise hücrelerden oluşur. Kan, alyuvarlar içinde ki hemoglobin sayesinde akciğerler ve dokular arasında oksijen ve karbondioksit taşır. Ayrıca kan, besinler ile hormonları gerekli dokulara iletir ve vücudumuz da toksik maddelerin atılmasına yardım eder. Aynı zamanda vücudun asit-baz ve ısı dengesini korumaya da yardım eder.

Bu basit biyoloji bilgisini geçtiğimize göre, neden kan bağışı hayatidir? İşte yukarı da anlattığım sebeplerden dolayı. Ancak insan kanı üretemez. İnsan kanın tek kaynağıdır. Bu yüzden kan çok değerli bir ilaç gibidir. Bu hayati sıvıyı elde etmenin tek yolu da şimdilik kan bağışından geçiyor. Bilim insanları sentetik kanı üretmeye çalışmakta. Ancak şu zamana kadar hiçbir çalışma sonuca ulaşamamıştır.

Kan Bağışı Yapan Kişi İçin Faydalar Nelerdir?

Mental Health Foundation‘un raporuna göre:

  • Stresi azaltır.
  • Duygusal sağlığınızı iyileştirir.
  • Fiziksel sağlığınıza fayda sağlar.
  • Olumsuz duygulardan kurtulmaya yardım eder.
  • Aidiyet duygusu sağlar ve izolasyonu azaltır.

Ücretsiz sağlık kontrolü sağlar

Kan vermek için bir sağlık taramasından geçmek zorundasınız. Bir sağlık görevlisi sizin nabız, tansiyon, vücut ısısı, hemoglobin seviyelerinizi kontrol eder. Böylece sizi mini bir sağlık taramasından geçirtir. Ayrıca kan verebilmeniz için şu hastalıklarda test edilir: Hepatit B, Hepatit C, HIV, Batı Nil Virüsü, Frengi

Kan vermek kansere yakalanma riskinizi azaltır

Bir araştırma sonucunda kan bağışçılarının kansere daha az yakalandığı rapora yazıldı. Newyork Times haberine gitmek için tıklayın. Aynı zamanda, kan vermek ayrıca kalp hastalığı riskini de azaltır. Bununla ilgili haber de şurada. Gördüğünüz üzere kan vermek sadece psikolojik olarak da değil, sağlığınız açısından da önemli bir davranıştır.

Kimler Kan Bağışı Yapabilir?

  • Yaşınız 18-65 yaş aralığında,
  • Vücut ağırlığınız 50-120 kg arasında,
  • Önemli bir sağlık sorunuz yoksa, hemoglobin düzeyinizin normal olması lazım.

Bir kan merkezine gittiğinizde yapılan muayenede de sağılığınız uygun çıkarsa sorunsuz bir şekilde kan bağışı yapabilirsiniz.

Kimler Kan Bağışı Yapamaz?

Aşağıda ki maddelerden herhangi biri sizde varsa maalesef kan bağışı yapamazsınız.

  • Muayenede 37,5 dereceden fazla vücut ısısı olanlar.
    Nabız atış sayısı dakikada 50’den az, 100’den fazla olanlar.
  • Damardan uyuşturucu bağımlılığı olanlar. Pıhtılaşma faktör konsantresi ile tedavi olanlar.
  • Son 24 saatte aşırı miktarda alkol alanlar.
  • Cinsel yolla bulaşmış bir hastalık geçirenler ve geçirme riski yüksek cinsel tercihlerde bulunanlar.
  • Soğuk algınlığı geçirenler şikayetlerinin kesilmesinden 3 gün sonra kan bağışı yapabilirler.
  • Son 12 ay içinde; bulaşıcı sarılığı olan biri ile yakın teması olanlar.
  • Organ veya doku nakli yapılanlar.
  • Akupunktur, dövme, cildinizin herhangi bir yerini deldirme (kulak deldirme gibi) işlemi yaptıranlar.
  • Son 3 yıl içinde sıtma hastalığı geçirenler kan veremezler.
  • Sıtma hastalığının salgın olarak bulunduğu coğrafi bölgelerde 6 aydan fazla kalanlar, 2 yıl süre ile; 6 aydan az kalanlar ise 12 ay kan bağışında bulunamazlar.
  • Kullandığınız ilaçlar varsa mutlaka kan verdiğiniz merkezdeki doktora iletin.
  • Kalp krizi geçiren bir kişi kan veremez.

Kan Bağışı Nasıl Yapılır?

Kan verme işlemi öncelikle, yaklaşık olarak 20-25 dakikanızı alacak. Her şeyden önce sizden bir form doldurmanız istenir. Bu form donör değerlendirme formudur. Bu form da size evet-hayır şeklinde sorular soracaklar ve sorular tamamen sizin sağılınız hakkındadır. Yanlış işaretleceğiniz herhangi bir madde sizi kan verme konusunda büyük sıkıntılara sokabilir. Mesela Hepatit-B var mı, diye soruldu. Sizde olduğu halde hayır cevabını verdiniz. Burada oluşabilecek sıkıntıları üzerine alıyorsunuz demektir.

Ondan sonra kimliğiniz ile birlikte formu ilgili kişiye veriyorsunuz. Daha sonra da sizden boy, kilo değerleriniz istenir ve tansiyonunuz ve kan hemoglobin düzeyiniz ölçülür. Daha sonra özel koltuklara oturtulup sizden yaklaşık 5 dakika boyunca kan vermeniz istenilir. Bu yaklaşık 480 mL etmektedir.

Dirsek çukurunuz antiseptik solüsyonlarla temizlenerek, steril ve tek kullanımlık iğneler ile damara girilir. Başka bir deyişle kan verirken hiçbir hastalık kapma ihtimaliniz yoktur. Daha sonra da sizlere yiyecek ve içecek ikram edilir.

Kan Bağışı Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?

Günlük yaşantınızda hiçbir önemli değişikliğe yol açmamaktadır. Ancak yine de dikkat etmeniz gereken birtakım meseleler var.

  • Kan bağışından sonra bol bol sıvı tüketin.
  • Sigara içiyorsanız ilk 2 saat içmeyin.
  • Araç kullanacaksanız ilk 30 dakika araç kullanmayın.
  • Başınız dönüyorsa ilk 1 saat fazla ayakta durmamaya çalışın.
  • Kan bağışı yaptığınız gün vücudunuzu fazla yormayın. Spor yapıyorsanız 1 gün erteleyin. Ne olacak sanki
  • Gün içerisinde fazla ağır şeyler kaldırmayın.
  • Kan bağışından sonra baş dönmesi, baygınlık hissi olursa yere uzanın veya baş iki dizinin arasına alınacak şekilde oturulmalıdır.
  • Alkol alıyorsanız, ikinci yemek öğününden önce kullanmayın.

Son Olarak

Ülkemizde ne yazık ki yeterli sayıda düzenli ve gönüllü kan bağışı yapılmadığından hastaların kan ihtiyacının karşılanması konusunda ciddi zorluklar yaşanmaktadır. Kısacası sizlerde sadece 20-25 dakikanızı ayırarak önemli bir sorunun çözülmesine katkıda bulunabilirsiniz.

Bugün Eskişehir Kızılay kan merkezlerin birinde kan veriyordum. İlk defa kan vereceklerin sağlık çalışanlarına sordukları soruları duyunca böyle bir blog yazısı yazmak istedim. Umarım faydalı olmuştur.

Sağlıcakla kalın.

Ömer Faruk Öztürk

E-bültene Abone Ol Merak etmeyin. Spam yapmayacağız.

Yazar

Gezen, okuyan ve sıradanlıktan kurtulmak isteyen bir öğrenci

İlgili Yazılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Hızlı yorum için giriş yapın.

Kayıt Ol

VEYA

Zaten üye misiniz? Giriş Yap

Giriş Yap

VEYA

Henüz üyeliğiniz yok mu? Kayıt Ol